Wat medewerkers nodig hebben om productief te werken, verschilt per persoon. Neurodiversiteit-expert Saskia Schepers legt uit hoe meer aandacht voor neurodiversiteit bijdraagt aan minder verloop, minder ziekteverzuim en een sterkere positie in de markt.
Net zoals biodiversiteit gaat over de variatie in levende organismen, gaat neurodiversiteit over de variatie in hoe breinen werken. Breinen die passen bij hoe de meeste mensen denken, leren en communiceren, worden neurotypisch genoemd. Daarnaast is zo’n 20%* van de bevolking neurodivergent. Dit betekent dat hun breinen anders zijn aangelegd, zoals bij ADD/ADHD, dyslexie, hoogbegaafdheid en autisme.
Neurodivergenten brengen bijzondere talenten mee, zoals creativiteit, out-of-the-box denken, hyperfocus, innovatief vermogen, patroonherkenning en datagedreven werken en denken. Ze kijken vaak vanuit een ander perspectief, en juist dit andere geluid is onmisbaar voor innovatie en om groepsdenken te voorkomen.
Meer aandacht voor neurodiversiteit binnen organisaties draagt bij aan een betere samenwerking in teams, meer welzijn, minder verloop, minder ziekteverzuim, beter benutten van talent en meer onderscheidend vermogen. Het loont dus zeker om hier serieus mee aan de slag te gaan. Drs. Saskia Schepers, expert op het gebied van neurodiversiteit en schrijfster van het boek 'Als alle breinen werken', vertelt hoe je dat in de praktijk aanpakt. Want neurodiversiteit binnen je bedrijf kán niet alleen voordelen brengen, het ís een voordeel, volgens Saskia.
Saskia: ‘De eerste stap is bewustwording: erkennen dat mensen anders denken, en daardoor andere dingen nodig hebben om goed te presteren. Mensen denken vaak dat dat veel tijd en energie kost, maar het gaat om relatief kleine dingen. Korter en/of minder vergaderen, micro-pauzes, ruimte voor nevenactiviteiten of net dat ene stapje extra vooruitdenken, zoals een extra keuzemogelijkheid, meer informatie vooraf of iets meer uitleg.’ Saskia geeft hiervoor 4 praktische tips:
De huidige 'one-size-fits-all'-aanpak werkt niet goed, want die dwingt werknemers zich anders voor te doen dan ze zijn om binnen de 'standaard' te passen. Dat kost veel energie die anders in het werk gestoken kan worden. Zo voelen creatieve breinen zich beperkt door vaste werkwijzen, functioneert iemand met trage informatieverwerking minder goed tijdens brainstormsessies, en heeft de ander liever een één-op-één gesprek dan een vrijdagmiddagborrel. Door werknemers de ruimte te geven om te doen waar ze goed in zijn, op een manier die bij hen past, groeit het welzijn van iedereen.
Neurodivergenten hebben vaak al hun hele leven te maken met kritiek en het gevoel anders te zijn. Iemand met ADHD heeft bijvoorbeeld vaak moeite met plannen, en iemand met autisme kan moeite hebben met veranderingen. Wees daarom als werkgever nieuwsgierig. Ga open het gesprek aan, zet je vooroordelen opzij en reageer positief. Door oprechte interesse te tonen in de ervaringen van anderen, creëer je psychologische veiligheid en geef je mensen het gevoel dat ze er mogen zijn. Deze aanpak geldt voor alle medewerkers, ongeacht of je vermoedt dat ze neurodivergent zijn. Vraag naar voorkeuren en behoeften van medewerkers in plaats van of ze neurodivergent zijn.
Richt processen anders in en bied keuzes aan, zodat werknemers altijd kunnen kiezen wat het beste bij hen past. Geef bij beoordelingsgesprekken bijvoorbeeld de keuze tussen een gestructureerd of een open gesprek. En bied bij brainstormsessies de mogelijkheid om ideeën direct in te leveren of binnen 2 dagen. Medewerkers die meer tijd nodig hebben om alles te verwerken, krijgen zo de kans om met waardevolle inzichten te komen die anders over het hoofd worden gezien.
Neurodivergenten kunnen extra gevoelig zijn voor factoren zoals temperatuur, geluid, licht en andere prikkels, maar ook onduidelijkheid, te talige informatie of traagheid. Dit zijn een aantal voorbeelden om rekening mee te houden:
- Zorg voor stilte- of ontprikkelruimtes en bied noise-cancelling koptelefoons aan.
- Presenteer belangrijke informatie niet alleen in lange teksten, maar ook als infographic, zodat verschillende breinen het kunnen verwerken.
- Maak de afspeelsnelheid van e-learnings aanpasbaar, zodat bijvoorbeeld hoogbegaafden en ADHD'ers deze sneller kunnen verwerken.
- Geef meer denktijd tijdens een overleg door even een stilte te laten vallen na een vraag.
‘Uiteindelijk heeft iedereen baat bij alles wat je voor deze groep medewerkers doet’, vertelt Saskia. ‘Maar wat voor neurotypische mensen een prettige extra is, kan voor neurodivergenten echt het verschil maken tussen een productieve dag en een uitputtingsslag.’
De expert
Saskia Schepers heeft een achtergrond in organisatiewetenschappen en meer dan 25 jaar hr-ervaring. Zij kijkt naar neurodiversiteit vanuit een organisatorisch en hr-perspectief. Haar eigen ervaring als neurodivergent persoon stelt haar in staat om de uitdagingen binnen organisaties te begrijpen, en werkgevers te helpen om hiermee aan de slag te gaan.
Door nu goed voor je werknemers te zorgen, draag je bij aan duurzaam werkgeverschap. Zo komen én blijven mensen later graag bij je werken. En altijd werk je mee aan een vitaal werkend Nederland. Als je bij a.s.r. een pensioen en verzuimverzekering regelt, hebben je medewerkers ook meteen toegang tot a.s.r. Vitality. Bij een collectieve inkomensverzekering kun je gebruikmaken van de Dienstenwinkel. Hier vind je nu 2 nieuwe diensten: Diagnostiek bij neurodiversiteit en Behandeling bij neurodiversiteit.