In gesprek met honorair hoogleraar ondernemerschap Josette Dijkhuizen 

Ondernemen met succes, het is iets wat alle ondernemers willen. Maar hoe bereik je succes als ondernemer? Welke competenties heb je daarvoor nodig en bestaat er zoiets als het ‘ondernemersgen’? Om deze en andere vragen over ondernemerschap te beantwoorden, gingen we in gesprek met Josette Dijkhuizen. Dijkhuizen verbindt als ondernemer en honorair hoogleraar de wetenschap aan de praktijk op het gebied van ondernemerschap. Ze weet daardoor veel over alles wat met ondernemen te maken heeft, de psychologie erachter en wat succesvol ondernemen nu precies inhoudt. In een serie artikelen bespreken we deze onderwerpen en meer. Deze tweede editie van de reeks gaat over de psychologie van ondernemerschap. Heb je de eerste editie gemist? Lees deze hier terug.

De impact en eisen van het ondernemer zijn

Werken is iets dat we met ruim 9 miljoen mensen doen in Nederland, in loondienst of als ondernemer. En hoewel het allebei over werk gaat, is het toch anders als je ondernemer bent dan wanneer je in loondienst werkt. Ja, ondernemers en mensen in loondienst kunnen hetzelfde beroep hebben, maar het runnen van een eigen bedrijf vraagt toch iets anders van een mens. Dijkhuizen: ‘Ondernemen gaat over het voor eigen rekening en voor eigen risico opzetten en/of runnen van een bedrijf. Dat betekent dus dat je om moet kunnen gaan met onzekerheid, met risico‘s en dat je verantwoordelijkheid moet kunnen nemen over jezelf, over je bedrijf en misschien ook wel over medewerkers.’ Dijkhuizen onderzocht in haar promotieonderzoek wat de impact is van het ‘ondernemer zijn’ op de psyche en het gedrag van mensen, maar ook wat het ondernemerschap van de ondernemer vraagt. ‘Naast de eerdergenoemde onzekerheid en risico’s is er de grote hoeveelheid werk, het werktempo, 24/7 bereikbaar willen zijn, nieuwe klanten binnenhalen, goede resultaten willen boeken enzovoorts.' 

'Het zijn allemaal elementen die maken dat de eisen van ondernemerschap groot zijn en heel anders zijn dan wanneer je in loondienst bent. En dat heeft ook zijn weerslag op zaken als werk-privébalans, het kunnen herstellen van werk, dealen met stress et cetera.’ Hoewel het verschilt van persoon tot persoon hoe iemand daarmee omgaat, is de druk op ondernemers over het algemeen groot. ‘De cijfers uit verschillende onderzoeken onderstrepen dat ook: vergeleken met mensen in loondienst ervaren ondernemers een zeer hoge werkdruk en stress. Waarschijnlijk omdat ze zelf eindverantwoordelijke zijn en continu moeten omgaan met onzekerheid. Dat veroorzaakt stress,’ aldus Dijkhuizen.

Over Josette Dijkhuizen

Josette Dijkhuizen is ondernemer en wetenschapper. Ze verbindt in haar activiteiten de wetenschap aan de praktijk van ondernemerschap. Dit heeft geleid tot diverse ondernemingen, boeken en presentaties over de hele wereld. Zo heeft Dijkhuizen onder meer het landelijk netwerk van ondernemerscoaches De Zakencoach opgericht en Ondernemerschap in Bedrijf, een programma voor intern ondernemerschap. Ze was eerder VN Vrouwenvertegenwoordiger en als oprichter van Stichting Krachtbedrijf begeleidt ze overlevers van geweld naar een eigen onderneming. Onlangs is ze gestart met Women4Women om vrouwelijke ondernemers over de wereld te verbinden en kennis uit te wisselen. Meer informatie vind je op www.josettedijkhuizen.nl.

Honorair hoogleraar ondernemerschap Josette Dijkhuizen

Zorgen voor balans en wat er gebeurt als dat er niet is

Ondernemers ervaren dus over het algemeen een hogere werkdruk en meer stress dan mensen in loondienst. Wat staat er tegenover die hoeveelheid druk en stress? Hoe blijf je in balans? ‘Uit mijn onderzoek kwam duidelijk naar voren dat ondernemers veel passie en bevlogenheid hebben. Ondernemers identificeren zich heel erg met hun bedrijf en gaan daar dan ook volledig voor. Je zou kunnen zeggen dat ze die passie en bevlogenheid ook nodig hebben om met de zware taak van ondernemerschap om te kunnen gaan. Ze ervaren veel druk vanuit hun werk maar hebben tegelijkertijd veel passie,’ aldus Dijkhuizen. Een model dat Dijkhuizen gebruikte in haar onderzoek om dit te illustreren is het Job Demands Resources model. Hierin worden de eisen die je werk van je vraagt afgezet tegen de middelen die je hebt om je werk uit te voeren, en wat dit tot gevolg heeft voor je welzijn, werkbeleving en productiviteit. Is dit in balans, dan scoor je hoog op die drie aspecten. Is er een disbalans, dan ligt negatieve en overmatige stress op de loer. En niet alleen dat. ‘Overmatige stress kan op den duur leiden naar slechtere prestaties en uiteindelijk naar een burn-out.' 

'Dat kan een negatief effect hebben op je resultaten: op financiële resultaten, maar ook op persoonlijke resultaten en de mate waarin jij jezelf succesvol vindt. Aandacht besteden aan die balans is dus om meerdere redenen zinvol.’ Op de langere termijn kan een verstoring van het evenwicht leiden tot uitval. Dijkhuizen: ‘Houdt die disbalans aan, dan zie je dat de mate van passie en bevlogenheid lager wordt en de stress veel meer een rol gaat krijgen. En hoe groter die rol wordt, hoe groter ook de kans op arbeidsongeschiktheid.’ Dijkhuizen merkt in de praktijk dat ondernemers heel lang doorgaan en vaak pas op een laat moment uitvallen, wanneer stressklachten er eigenlijk al langere tijd zijn. ‘Een ondernemer is financieel afhankelijk van diens onderneming en zeker als er geen of weinig vangnet is, blijven ze wachten tot het laatste moment. Je meldt je niet zomaar ziek. Daarnaast zit er soms ook een stukje schaamte. Een ondernemer voelt ‘dat bedrijf ben ik’, dus uitvallen kan dan als falen voelen.’

Webinar over succesvol ondernemen met Josette Dijkhuizen

Op dinsdag 29 maart organiseert a.s.r. een webinar over succesvol ondernemen. Tijdens deze sessie gaat Josette Dijkhuizen dieper in op wat succesvol ondernemen is en wat je kunt doen om te werken aan succesvol ondernemerschap. Topics als de psychologie van ondernemerschap, ondernemerscompetenties en ontwikkeling komen aan bod en we bespreken vragen van kijkers. Schrijf je nu in via onderstaande button.

De tekst gaat hieronder verder.

Hoe je als ondernemer dichtbij jezelf kunt blijven

Volgens Dijkhuizen is het – niet alleen om uitval te voorkomen – voor ondernemers goed om regelmatig te reflecteren op jezelf als ondernemer, wat zijn je drijfveren, wat wil je er uit halen, waar ben je goed in en wat je wil bereiken. ‘Het antwoord daarop biedt handvatten om je werk in te richten op een manier die past bij jou als ondernemer. Is het bijvoorbeeld je motivatie om de wereld te veroveren met een nieuw concept, dan ben je heel anders bezig dan wanneer je twee dagen in de week naast een loondienstverband als ondernemer actief bent. De uitkomst is altijd gekoppeld aan de ontwikkeling van je onderneming en aan jouw ambitie, aan jouw competenties en aan wie jij bent als mens zijnde.’ Dijkhuizen noemt het ijsbergmodel van psycholoog David McClelland, een tool om te kijken naar wat mensen motiveert, wat hun drijfveren, waarden en overtuigingen zijn. ‘Hoe een ondernemer het liefst werkt en zakendoet hangt sterk samen met die aspecten. Drijfveren en motivatoren zijn van belang in waar je uiteindelijk terechtkomt, waarden en overtuigingen geven aan wat jij echt belangrijk vindt.’

Kennis, gedrag en vaardigheden maken het ‘zichtbare deel’ van de ijsberg uit en spelen tezamen met de eerder genoemde elementen een belangrijke rol in jouw motivatie om te ondernemen. Dijkhuizen: ‘Ik denk dat we daar vaak aan voorbij gaan, maar dat daar in die ijsberg wel de kern ligt in welk type ondernemer jij bent en waar je gelukkig van wordt. Vraag jezelf daarom af: wat vind ik belangrijk, wat past bij me en wat juist helemaal niet? Een klein voorbeeld: vrijheid en onafhankelijkheid zijn voor mij belangrijke waarden. Ik zal dus ook altijd zzp’er blijven en nooit in loondienst gaan werken, omdat ik die vrijheid en onafhankelijkheid wil behouden. Daar word ik het meest gelukkig van. Weten dat dat voor mij zo werkt, is ontzettend waardevol en helpt me om keuzes te maken die goed bij mij passen. Dit weten van jezelf kan je als ondernemer enorm helpen.’

Meer weten over succesvol ondernemen? Download hier de whitepaper ‘Succesvol ondernemen doe je zo’

 

Waarom zelfreflectie zo belangrijk is voor ondernemers

Vaak denken ondernemers pas na over wat ze écht willen wanneer ze zijn uitgevallen, vaak te laat dus. Dit eerder in je carrière doen, helpt je verder als ondernemer en kan dus op de lange termijn stress en uitval voorkomen. Dijkhuizen: ‘Het klinkt heel simpel, maar heel veel mensen staan niet zo stil bij wie ze zijn. En wie je bent als mens, ben je ook als ondernemer. Het gaat om authenticiteit en dicht bij jezelf blijven, dus doe wat raakt aan wie jij bent als mens.’ 

Op de vraag of dit een pleidooi is voor ondernemers om zichzelf te leren kennen, antwoord Dijkhuizen bevestigend. ‘Het levert je de meest waardevolle inzichten op. En blijf er ook aandacht voor vragen bij jezelf. Reflecteer elk jaar of half jaar of je nog steeds blij wordt van jouw opdrachten, klanten enzovoorts. Is het antwoord nee, voer veranderingen door. Is het antwoord ja, dan weet je dat je op de goede weg zit.’

Wij helpen je graag